Wyobraź sobie, że nagle dostajesz w szkole prawdziwą odpowiedzialność. To już nie konkurs plastyczny czy wybór piosenki na apel, ale zorganizowanie projektu, zaplanowanie działania, może reprezentowanie klasy w ważnej sprawie. Dla dorosłych brzmi to jak okazja do rozwoju. Dla wielu młodych to… mieszanka ekscytacji i lęku. W najnowszych badaniach PISA zwraca uwagę nie tylko kwestia […]
Z perspektywy dorosłego szkoła często wydaje się miejscem, gdzie młodzi mogą współdecydować – są wybory do samorządu, szkolne projekty, konsultacje, tablica ogłoszeń na głosy uczniów. Ale jeśli spojrzeć na tę rzeczywistość oczami ucznia, krajobraz wygląda zupełnie inaczej. W najnowszym badaniu PISA 2022 Polska znalazła się na końcu listy krajów OECD, jeśli chodzi o poczucie realnego […]
Wyobraź sobie, że jesteś nastolatkiem i codziennie wchodzisz do szkoły, która powinna być miejscem odkrywania pasji, zadawania pytań i rozwijania swoich mocnych stron. Zamiast tego coraz częściej czujesz, że to miejsce, gdzie masz po prostu „odrobić swoje” i zaliczyć kolejne sprawdziany. Zadajesz sobie pytanie: „Po co mam się starać, skoro moje zdanie i tak nie […]
Spróbuj przez chwilę spojrzeć na szkołę oczami ucznia. Masz kilkanaście lat, siedzisz w ławce i z każdej strony słyszysz: „Bądź odpowiedzialny”, „Myśl samodzielnie”, „Nie bój się popełniać błędów”. Ale zaraz potem przychodzi sprawdzian, projekt, prezentacja – i okazuje się, że za każdy błąd są punkty ujemne, za próbę innego rozwiązania można dostać uwagę, a za […]
Wyobraź sobie, że masz piętnaście lat i spędzasz większość dnia w szkole. Z zewnątrz wydaje się, że to miejsce, w którym wszystko jest dla Ciebie: ktoś dba o Twój rozwój, ktoś pyta o opinię, są rady uczniowskie, samorządy, projekty. Ale gdyby zapytać młodych ludzi, czy naprawdę mają wpływ na to, co się dzieje w szkole, […]
Czasem w szkole słyszymy: „Zróbmy plan wspierania sprawczości”. Albo: „Wpiszmy to do statutu”. Czasem pojawiają się gotowe programy, check-listy, narzędzia – a za nimi dobre intencje, żeby „coś zmienić”. Ale sprawczości nie da się wprowadzić jak systemu oceniania. Bo ona nie żyje w tabelach. Żyje w relacjach. Sprawczość pojawia się wtedy, kiedy człowiek czuje, że może się […]
Wchodzisz do szkoły rano i masz plan. Ale telefon dzwoni już o 7:15. Rodzic z pretensjami. Potem nauczyciel, który potrzebuje „na już” pomocy. Dziecko płacze na korytarzu. Przyszedł mail z kuratorium. Po 10:00 zapominasz, co miałaś zaplanowane. Po 13:00 marzysz, żeby ktoś Cię chwilę nie wołał. A po 16:00 masz wrażenie, że nie zrobiłaś dziś […]
Zdarza się, że gdy szkoła zaczyna mówić o sprawczości, pojawia się niepokój: „Ale jak to? Uczniowie mają decydować? A co jeśli będą chcieli nic nie robić? Albo wszystko podważać?”. Ten lęk nie bierze się znikąd. Często wynika z błędnego rozumienia tego, czym sprawczość naprawdę jest. A jeszcze częściej – z tego, że sami jako dorośli nigdy […]
Wyobraź sobie ogród, w którym nikt nie ma wpływu na to, co rośnie. Nauczyciele podlewają rośliny, których nie sadzili. Uczniowie nie wiedzą, dlaczego mają coś pielęgnować, bo nie znają celu. Dyrektor co rano zmienia plan podlewania, bo „przyszły nowe wytyczne”. A kiedy coś nie kwitnie – winą obarcza się glebę. Tylko nikt nie zauważa, że wszyscy […]
Kiedy zaczynamy rozmawiać o sprawczości w szkole, bardzo szybko pojawia się temat uczniów. Czy są gotowi na odpowiedzialność? Czy potrafią podejmować decyzje? Czy poradzą sobie z wolnością? I choć to są ważne pytania, to jest jedno, które pojawia się zdecydowanie za rzadko: czy my – dorośli – jesteśmy gotowi na sprawczość? Bo sprawczość nie jest prezentem, […]
