Gdy błąd nie boli – po co uczniowi szkoła, w której można się mylić?

Wyobraź sobie, że codziennie chodzisz do szkoły, w której pomyłki nie oddzielają Cię od rówieśników, ale wręcz pozwalają nawiązać lepsze relacje. W klasie, gdzie kultura błędu naprawdę istnieje, nie tylko nie boisz się popełnić błędu sam, ale zaczynasz inaczej patrzeć na pomyłki innych. Znika potrzeba wyśmiewania, rywalizowania na „kto się mniej pomylił” czy chowania się za grupą, żeby nie zostać zauważonym.

W środowisku, gdzie nauczyciel otwarcie mówi o swoich błędach i potrafi przyznać się do pomyłki, uczniowie zyskują nową perspektywę na autorytet. Przestaje on być niedoścignionym wzorem perfekcji, a staje się przewodnikiem, z którym można wspólnie szukać rozwiązań. To buduje zaufanie i poczucie, że jesteśmy w tej nauce razem – zarówno dorośli, jak i młodzi.

Kultura błędu przekłada się także na klimat wśród uczniów:

• Zmniejsza się presja, by zawsze być „najlepszym”.
• Łatwiej przyznać się do niewiedzy i poprosić o pomoc, bo inni już tego doświadczyli i nie wykorzystają tej słabości przeciwko Tobie.
• Pojawia się prawdziwa współpraca, bo nie boimy się, że kolega nas zawiedzie – wiemy, że każdy uczy się na własnych (i cudzych) pomyłkach.

W takich klasach zaufanie i otwartość zastępują chęć rywalizacji za wszelką cenę. Zespoły lepiej działają w projektach, bo członkowie grupy przestają się wzajemnie oceniać wyłącznie przez pryzmat sukcesów czy błędów – zaczynają dostrzegać potencjał każdego. To również świetna szkoła życia, bo przecież poza szkołą – w pracy, w rodzinie, w społeczeństwie – nikt nie jest nieomylny, a większość wyzwań wymaga uczenia się na błędach i wspólnego działania mimo pomyłek.

Badania Project Zero (Harvard) czy edukacyjnych programów w Finlandii pokazują, że klasy, które praktykują otwartą rozmowę o błędach, mają wyższy poziom wsparcia społecznego i zaufania, a uczniowie są bardziej gotowi pomagać sobie nawzajem i brać odpowiedzialność za całą grupę, nie tylko za siebie.

Dlatego dla ucznia szkoła, w której można się mylić, to nie tylko miejsce rozwoju osobistego – to przede wszystkim środowisko, gdzie relacje, współpraca i wspólne uczenie się naprawdę mają sens. Wartościowe pomyłki są nieodłączną częścią tej drogi.

Jakie korzyści widzisz, gdy uczniowie uczą się wspólnie – także przez pomyłki – zamiast rywalizować?

Jeśli chcesz rozwijać w swojej szkole otwartą kulturę błędu, gdzie każdy może uczyć się razem – zobacz nasze szkolenie online „Kultura błędu”: https://instytutkrytycznegomyslenia.pl/oferta/dla-szkol-publicznych/program-rozwoju-kompetencji-4k/kultura-bledu/

Źródła i inspiracje:

• Project Zero, Harvard Graduate School of Education.
• OECD Education Policy Outlook 2022.
• Willis J., „Research-Based Strategies to Ignite Student Learning”, ASCD.
• Wnioski z prezentacji „Kultura błędu – dlaczego jest tak trudna”, Instytut Krytycznego Myślenia.